Kabanata 5 — Ang Kamote ni Marlon

Ang paaralan ng San Roque ay may dalawang silid, isang kampanang basag, at isang punong akasya na mas matanda pa sa lahat ng nakatira sa baryo.

Para kay Sherwin, ito ang ikalawang lugar sa mundo kung saan siya nakahihinga. Ang una ay ang ilog. Ngunit sa ilog, tahimik lang siya. Sa paaralan, may nangyayaring mas kakaiba: magaling siya.

Hindi niya alam kung paano. Ang mga titik ay basta na lang nagkakaroon ng kahulugan sa kaniya, gaya ng mga yabag ng kaniyang ama. Habang ang ibang bata ay nagbabaybay pa, binabasa na niya ang buong pangungusap, at kapag pinabasa siya ni Binibining Santos nang malakas, may nangyayari sa silid. Tumatahimik ang lahat. Pati ang mga batang nanunukso sa kaniya sa labas ay nakikinig.

“May boses kang pangkuwento, Sherwin,” sabi minsan ng guro. “Ingatan mo iyan.”

Hindi niya alam kung paano ingatan ang boses. Ngunit iniuwi niya ang mga salitang iyon at itinago, gaya ng pagtatago ng ibang bata ng holen.

Ang hindi niya kayang itago ay ang kaniyang sikmura.

Tanghali noon, tatlong araw matapos ang kamalig. Nakaupo siya sa ugat ng akasya, malayo sa iba, at nagkukunwaring nagbabasa habang kumakain ang mga kaklase. Wala siyang baon. Madalas na wala. Natutuhan na niya ang paraan: uminom ng maraming tubig sa poso bago magtanghalian, at huwag titingin sa pagkain ng iba, dahil ang tumitingin ay lalong nagugutom.

“Hoy.”

Nag-angat siya ng tingin.

Nakatayo sa harap niya si Marlon. Payat din ito, sunog sa araw, bungi ang isang ngipin sa harap, at may hawak na dalawang kamoteng nilaga na nakabalot sa dahon ng saging.

“Sobra ang baon ko.”

Hindi iyon totoo. Alam ni Sherwin na hindi totoo. Walang batang taga-San Roque ang may sobra. Ngunit sinabi iyon ni Marlon nang walang awa sa boses, nang parang nagbabalita lang ng lagay ng panahon, at iyon ang dahilan kung bakit niya nagawang tanggapin.

“Salamat.”

Umupo si Marlon sa tabi niya. Hindi sa harap. Sa tabi, sa parehong ugat, napakalapit na nagdikit ang kanilang mga tuhod.

Kumain sila nang tahimik. Mainit pa ang kamote. Matamis. Dinahan-dahan ito ni Sherwin, maliliit na kagat, para tumagal.

“Totoo bang ibinagsak mo ang sako ni Kapitan?”

Nanigas siya. Kumalat na pala. Siyempre kumalat. Sa San Roque, ang kahihiyan ay mas mabilis pa sa sunog.

“Oo.”

“Ako rin, noong isang buwan. Nabuhusan pa ako ng palay sa ulo.” Ngumisi si Marlon, at lumabas ang bungi. “Pinalo ako ni Tatay ng tsinelas. Pero mas masakit ang tawa ni Bestre. Ang pangit tumawa niyon. Parang kambing na inuubo.”

At ginaya nito. Isang paos, pautal-utal na meh-heh-heh na napakatumpak kaya bago pa napigilan ni Sherwin ang sarili, tumawa siya.

Tumawa siya nang malakas. Hindi niya matandaan kung kailan siya huling tumawa nang ganoon, nang hindi tinitingnan muna kung may magagalit. Tumawa siya hanggang sa sumakit ang tiyan niya at tumulo ang luha, at tumatawa rin si Marlon, at sa ilalim ng akasya, sa loob ng ilang sandali, dalawa lang silang batang walang ibang problema kundi ang hugis ng tawa ng isang matanda.

Nang humupa, naroon pa rin ang tuhod ni Marlon, nakadikit sa kaniya.

Napansin iyon ni Sherwin. Isang maliit na bilog ng init, tuhod sa tuhod, balat sa balat. Wala namang kakaiba roon. Nagdidikit ang mga bata sa lahat ng oras; nagtutulakan, nag-aakbayan, nagbubuno sa damuhan.

Ngunit hindi niya inilayo ang tuhod niya. At alam niyang ayaw niyang ilayo. At may kung anong lumobo sa kaniyang dibdib, magaan at nakatatakot, parang ibon na nakulong sa loob ng bahay at hindi alam kung saan lalabas.

Tiningnan niya si Marlon. Ang bungi. Ang pilat sa kilay. Ang paraan ng pagkapit ng pawis sa buhok nito sa sentido.

Gusto kong dito lang siya, naisip niya. Gusto kong ganito lang lagi.

Wala siyang pangalan para doon. Siyam na taong gulang siya. Ang alam lang niya ay may kaibahan ito sa nararamdaman niya para kay Liza, o kay Jun-jun, o sa kaniyang ina. Ibang silid ito ng puso, isang silid na hindi niya alam na mayroon siya hanggang sa may pumasok.

“Uy, tingnan n’yo! Magsyota!”

Tatlong batang lalaki sa may poso. Ang pinakamalaki, si Dodong na anak ni Bestre, ay nakaturo sa kanila at nakangisi.

“Si Marlon, nililigawan ang binabae!”

“Sherwin bakla! Sherwin bakla!”

Narinig na niya ang salitang iyon dati. Sa inuman, pabulong, patungkol sa parloristang taga-bayan na dumadaan tuwing pista. Hindi niya alam nang husto ang ibig sabihin. Ang alam lang niya ay ang tunog nito sa bibig ng mga tao. Tunog iyon ng pagdura.

At ngayon, nakakabit na sa pangalan niya.

Hinila niya ang kaniyang tuhod palayo. Mabilis, na para bang napaso. Tumingin siya kay Marlon, at hinintay niya ang mangyayari. Hinintay niyang tumayo ito. Hinintay niyang lumayo, tumawa kasama ng iba, o mas masama, tumingin sa kaniya nang may pandidiri, gaya ng tingin ng kaniyang ama sa labas ng tindahan.

Kumagat lang si Marlon sa kamote.

“Hayaan mo sila,” sabi nito, puno ang bibig. “Inggit lang ang mga iyan. Wala silang kamote.”

Iyon lang. Hindi ito lumayo. Hindi rin ito lumapit. Nanatili lang ito sa ugat ng akasya, ngumunguya, na para bang walang nangyari, at para kay Sherwin, iyon ang pinakamabait na bagay na ginawa ng sinuman para sa kaniya.

Ngunit hindi na niya ibinalik ang kaniyang tuhod.

May natutuhan siya sa sandaling iyon, at mabilis niyang natutuhan, gaya ng lahat ng aralin. Ang init na naramdaman niya ay nakikita pala ng iba. May anyo ito. May pangalan itong pangit. At kung nakita iyon ni Dodong mula sa poso, makikita rin iyon ng kaniyang ama.

Kaya ginawa niya ang ginagawa niya sa lahat ng mahalagang bagay. Itinago niya.

Kinahapunan, sa ilog, habang nagbabanlaw siya ng mga polo ng anak ng kapitan, napansin ng kaniyang ina na nakangiti siya nang mag-isa.

“Ano iyon?”

“Wala po.”

“May nagbigay ba sa iyo ng pagkain?”

“Si Marlon po. Kamote.”

“Mabait na bata.” Piniga ni Aling Rosa ang isang kumot. “Magpasalamat ka.”

“Opo.”

Lumusong siya nang mas malalim, hanggang hita, kung saan hindi na makikita ng ina ang kaniyang mukha. Hinayaan niyang hilahin ng agos ang polo. At sa mahinang boses na ilog lang ang makaririnig, sinabi niya ang pangalan.

“Marlon.”

Isang beses lang. Para lang malaman kung ano ang pakiramdam nito sa bibig.

Tinangay ito ng tubig, kasama ng bula. At si Sherwin, siyam na taong gulang, ay tumayo sa gitna ng ilog na may dalawang bagong lihim: na may kaya pala siyang maramdamang ganoon kaganda, at na kailangan niyang siguruhing walang makaaalam kailanman.