At-Tawakkul: Ang Pagtitiwala sa Allah

---

UNANG KHUTBAH

إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الْوَكِيلِ الْكَافِي، الَّذِي مَنْ تَوَكَّلَ عَلَيْهِ كَفَاهُ، وَمَنْ لَجَأَ إِلَيْهِ آوَاهُ، وَمَنْ فَوَّضَ أَمْرَهُ إِلَيْهِ هَدَاهُ، وَهُوَ حَسْبُنَا وَنِعْمَ الْوَكِيلُ.

وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.

وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، سَيِّدُ الْمُتَوَكِّلِينَ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلَّمَ تَسْلِيمًا كَثِيرًا.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾ [آلُ عِمْرَانَ: ١٠٢]

﴿وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا ۝ وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا﴾ [الطَّلَاقُ: ٢–٣]

أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.

---

Mga kapatid kong Muslim, mga lingkod ng Allah,

Nabubuhay tayo sa panahon ng pagkabalisa. Balisa sa trabaho, sa bayarin, sa kalusugan, sa kinabukasan ng mga anak. Maraming hindi makatulog sa gabi dahil sa pag-aalala. Ngayong araw, pag-usapan natin ang gamot na itinuro ng Allah para sa pusong balisa: ang tawakkul, ang pagtitiwala at pagsandal ng puso sa Allah.

Sinabi ng Allah sa ayah na binasa ko: "At sinumang magtiwala sa Allah, sapat na Siya para sa kanya." (Aṭ-Ṭalāq 65:3) Hindi sinabing "tutulungan siya nang kaunti." Sinabing ḥasbuh, sapat na Siya.

Tulad ng mga Ibon

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَوَكَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرُزِقْتُمْ كَمَا تُرْزَقُ الطَّيْرُ، تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا»

"Kung kayo ay magtitiwala sa Allah nang tunay na pagtitiwala, bibigyan Niya kayo ng kabuhayan gaya ng pagbibigay Niya sa mga ibon. Umaalis sila sa umaga nang gutom, at bumabalik sa gabi nang busog." (Isinalaysay ni at-Tirmidhī, blg. 2344, mula kay ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb. Ṣaḥīḥ.)

Pansinin, mga kapatid: taghdū, umaalis ang mga ibon. Hindi sila nananatili sa pugad at naghihintay na may maghulog ng pagkain. Lumilipad sila, naghahanap, at nagsisikap. Ngunit hindi sila nababalisa. Ito ang tawakkul: kumikilos ang katawan, pero panatag ang puso sa Allah.

Ipinaliwanag ni Imām Ibn Rajab al-Ḥanbalī sa Jāmiʿ al-ʿUlūm wal-Ḥikam na ang tunay na tawakkul ay ang pagsandal ng puso sa Allah nang tapat, sa pagkuha ng mga kapakinabangan at sa pag-iwas sa mga kapahamakan, sa mga bagay ng mundo at ng Ākhirah, kasabay ng paggamit ng mga paraang itinakda ng Allah.

At pakinggan ang isa sa pinakamagandang halimbawa ng tawakkul sa kasaysayan. Nang dalhin ni Propeta Ibrāhīm (ʿalayhis-salām) ang kanyang asawang si Hājar at ang kanilang sanggol na si Ismāʿīl sa lambak ng Makkah, wala pang tao roon, walang tubig, at walang anumang tanim. Iniwan niya sila roon na may isang supot ng datiles at isang lalagyan ng tubig, at tumalikod siya para umalis.

Sinundan siya ni Hājar at nagtanong: "O Ibrāhīm, saan ka pupunta at iiwan mo kami sa lambak na ito na walang tao at walang anuman?" Paulit-ulit niya itong tinanong, ngunit hindi lumilingon si Ibrāhīm. Kaya tinanong niya: "Ang Allah ba ang nag-utos sa iyo nito?" Sinabi niya: "Oo." At sinabi ni Hājar:

«إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا»

"Kung gayon, hindi Niya kami pababayaan." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 3364, mula kay Ibn ʿAbbās.)

Mga kapatid, isang babae, may sanggol, nasa gitna ng disyerto, at ang kanyang tugon ay: "Hindi Niya kami pababayaan." Ito ang tawakkul.

Ngunit pansinin din: nang maubos ang tubig at umiyak ang sanggol sa uhaw, hindi umupo si Hājar at naghintay lamang. Tumakbo siya pabalik-balik sa pagitan ng burol ng Ṣafā at Marwah, pitong ulit, naghahanap ng tubig o ng tao. Kumilos siya. At pagkatapos ng kanyang pagsisikap, pinadaloy ng Allah ang tubig ng Zamzam sa paanan ng sanggol. Hanggang ngayon, ang kanyang pagtakbo ay bahagi ng ʿibādah ng bawat nagsasagawa ng Ḥajj at ʿUmrah.

Itali Mo, at Magtiwala

May isang lalaking nagtanong sa Propeta ﷺ: "O Sugo ng Allah, itatali ko ba ang aking kamelyo at magtitiwala, o pakakawalan ko ito at magtitiwala?" Sinabi niya:

«اعْقِلْهَا وَتَوَكَّلْ»

"Itali mo ito, at magtiwala ka." (Isinalaysay ni at-Tirmidhī, blg. 2517, mula kay Anas. Ḥasan.)

Kaya ang tawakkul ay hindi katamaran. Ang estudyanteng hindi nag-aral pero nagsasabing "bahala na ang Allah" ay hindi nagtatawakkul. Ang tunay na tawakkul ay gawin mo ang lahat ng iyong makakaya, pagkatapos ay ipaubaya mo ang resulta sa Allah, at tanggapin mo ito nang may kasiyahan.

Kahit si Maryam, habang nanghihina sa sakit ng panganganak, ay inutusan ng Allah:

﴿وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ﴾,

"At yugyugin mo ang puno ng palmera patungo sa iyo." (Maryam 19:25) Kaya ng Allah na ihulog ang mga datiles nang hindi niya ginagalaw ang puno. Ngunit itinuro Niya na kailangan pa ring kumilos.

At may mga tao noong panahon ng mga Ṣaḥābah na nagkamali ng pag-unawa sa tawakkul. Sinabi ni Ibn ʿAbbās (raḍiyallāhu ʿanhumā):

«كَانَ أَهْلُ الْيَمَنِ يَحُجُّونَ وَلَا يَتَزَوَّدُونَ، وَيَقُولُونَ: نَحْنُ الْمُتَوَكِّلُونَ، فَإِذَا قَدِمُوا مَكَّةَ سَأَلُوا النَّاسَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَىٰ: وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ»

"Ang mga taga-Yemen ay nagsasagawa ng Ḥajj nang walang dalang baon, at sinasabi nila: Kami ang mga nagtitiwala sa Allah. Ngunit pagdating nila sa Makkah, humihingi sila sa mga tao. Kaya ibinaba ng Allah: At magdala kayo ng baon, at ang pinakamabuting baon ay ang taqwā." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 1523.)

Tinawag nilang tawakkul ang kanilang katamaran, ngunit ang kinahinatnan ay umasa sila sa mga tao, hindi sa Allah. Ang tunay na nagtitiwala sa Allah ay naghahanda, nagsisikap, at saka nagtitiwala. Ang tamad na nagsasabing "bahala na ang Allah" ay hindi nagtitiwala sa Allah. Umaasa siya sa iba.

Ang Tawakkul ng mga Propeta

Sinabi ni Ibn ʿAbbās (raḍiyallāhu ʿanhumā):

«حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ، قَالَهَا إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَامُ حِينَ أُلْقِيَ فِي النَّارِ، وَقَالَهَا مُحَمَّدٌ ﷺ حِينَ قَالُوا: إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ»

"Ḥasbunallāhu wa niʿmal-wakīl (Sapat na sa amin ang Allah, at Siya ang pinakamabuting Tagapangalaga). Sinabi ito ni Ibrāhīm (ʿalayhis-salām) nang siya ay ihagis sa apoy, at sinabi ito ni Muḥammad ﷺ nang sabihin sa kanila: Tunay na nagtipon ang mga tao laban sa inyo, kaya katakutan ninyo sila." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 4563.)

Ano ang naging resulta? Para kay Ibrāhīm, ginawang malamig at ligtas ang apoy. Para kay Muḥammad ﷺ at sa kanyang mga kasama:

﴿فَانقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ﴾,

"Kaya bumalik sila na may biyaya at kagandahang-loob mula sa Allah, na walang masamang dumapo sa kanila." (Āl ʿImrān 3:174)

At nang abutan si Mūsā (ʿalayhis-salām) ng hukbo ni Firʿawn sa tabi ng dagat, sinabi ng kanyang mga tao: "Tiyak na aabutan tayo!" Sinabi niya:

﴿كَلَّا ۖ إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ﴾

"Hindi! Tunay na kasama ko ang aking Panginoon. Gagabayan Niya ako." (Ash-Shuʿarāʾ 26:62)

At nang nasa yungib ang Propeta ﷺ kasama si Abū Bakr, at nasa itaas na nila ang mga humahabol, sinabi niya:

«مَا ظَنُّكَ يَا أَبَا بَكْرٍ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا»

"Ano ang akala mo, O Abū Bakr, sa dalawang tao na ang Allah ang kanilang ikatlo?" (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 3653, at Muslim, blg. 2381.)

Pansinin din kung paano pinagsama ng Propeta ﷺ ang tawakkul at ang paggamit ng paraan sa kanyang hijrah. Nagplano siya nang mabuti: lumabas siya sa gabi, nagtago sa yungib ng Thawr nang tatlong araw upang humupa ang paghahanap, kumuha ng isang bihasang gabay sa daan na si ʿAbdullāh ibn Urayqiṭ, at nag-utos kay ʿAbdullāh ibn Abī Bakr na magdala ng balita at kay ʿĀmir ibn Fuhayrah na burahin ang kanilang mga bakas gamit ang kanyang mga tupa. (al-Bukhārī, blg. 3905.)

Ginamit niya ang lahat ng paraan. Ngunit nang dumating ang mga humahabol sa bunganga mismo ng yungib, at wala nang magagawa ang anumang plano, ang kanyang puso ay panatag: "Ano ang akala mo sa dalawang tao na ang Allah ang kanilang ikatlo?"

Ito ang aral, mga kapatid: gawin ang lahat ng iyong makakaya, at kapag naubos na ang iyong kakayahan, ang Allah ay naroroon pa rin.

Ang Tawakkul ng Isang Ina

At may isa pang ina na nagpakita ng tawakkul na halos hindi kayang isipin: ang ina ni Mūsā (ʿalayhis-salām). Nasa panahon siya ni Firʿawn, na pumapatay sa bawat sanggol na lalaki ng Banī Isrāʾīl. At isinilang niya ang isang sanggol na lalaki. Sinabi ng Allah:

﴿وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ أُمِّ مُوسَىٰ أَنْ أَرْضِعِيهِ ۖ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي ۖ إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ﴾

"At ipinahiwatig Namin sa ina ni Mūsā: Pasusuhin mo siya. At kapag natakot ka para sa kanya, ihagis mo siya sa ilog, at huwag kang matakot at huwag kang malungkot. Tunay na ibabalik Namin siya sa iyo, at gagawin Namin siyang isa sa mga sugo." (Al-Qaṣaṣ 28:7)

Isipin ninyo, mga kapatid. Ang pinakaligtas na lugar para sa isang sanggol ay ang bisig ng kanyang ina. Ngunit inutusan siya ng Allah na ilagay ang kanyang sanggol sa isang kahon at pakawalan sa ilog. Sa mata ng tao, ito ay kabaliwan. Ngunit sa mata ng tawakkul, ito ang pinakaligtas na lugar, dahil ito ang lugar na pinili ng Allah.

At saan dinala ng ilog ang sanggol? Sa mismong palasyo ni Firʿawn, ang taong pumapatay sa mga sanggol. At doon siya pinalaki, sa ilalim ng proteksyon ng mismong kaaway niya. At tinupad ng Allah ang Kanyang pangako:

﴿فَرَدَدْنَاهُ إِلَىٰ أُمِّهِ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ﴾

"Kaya ibinalik Namin siya sa kanyang ina, upang mapanatag ang kanyang mata at hindi siya malungkot, at upang malaman niya na ang pangako ng Allah ay totoo." (Al-Qaṣaṣ 28:13)

Mga kapatid, minsan ang solusyong ibinibigay ng Allah ay hindi natin maiintindihan sa simula. Minsan, ang daang Kanyang itinuturo ay tila mapanganib. Ngunit ang nagtitiwala sa Allah ay alam na ang pangako ng Allah ay totoo, kahit hindi pa niya nakikita kung paano ito matutupad.

أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

(Uupo sandali ang khaṭīb.)

---

IKALAWANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ، وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.

أَمَّا بَعْدُ: فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ، وَعَلَيْهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ.

Ang Pitumpung Libo na Papasok Nang Walang Pagtutuos

Sinabi ng Propeta ﷺ na may pitumpung libo mula sa kanyang ummah na papasok sa Jannah nang walang pagtutuos at walang parusa. Inilarawan niya sila:

«هُمُ الَّذِينَ لَا يَسْتَرْقُونَ، وَلَا يَتَطَيَّرُونَ، وَلَا يَكْتَوُونَ، وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ»

"Sila ang mga hindi humihiling na sila ay ruqyahan, hindi naniniwala sa masamang pangitain, hindi nagpapaso bilang gamot, at sa kanilang Panginoon sila nagtitiwala." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 5705, at Muslim, blg. 220, mula kay Ibn ʿAbbās.)

Ang ugat ng kanilang katangian: "sa kanilang Panginoon sila nagtitiwala." Ang kanilang puso ay nakasandal nang buo sa Allah, hindi sa nilikha.

Ang Bilin kay Ibn ʿAbbās

Sinabi ng Propeta ﷺ kay Ibn ʿAbbās noong bata pa ito:

«وَاعْلَمْ أَنَّ الْأُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ عَلَىٰ أَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَنْفَعُوكَ إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ لَكَ، وَلَوِ اجْتَمَعُوا عَلَىٰ أَنْ يَضُرُّوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَضُرُّوكَ إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْكَ»

"At alamin mo na kung magtitipon ang buong sangkatauhan upang bigyan ka ng anumang pakinabang, hindi ka nila mapakikinabangan maliban sa itinakda na ng Allah para sa iyo. At kung magtitipon sila upang saktan ka ng anuman, hindi ka nila masasaktan maliban sa itinakda na ng Allah laban sa iyo." (Isinalaysay ni at-Tirmidhī, blg. 2516. Ḥasan ṣaḥīḥ.)

Kaya, kapatid, kapag balisa ka sa trabaho, sa sakit, o sa problema: gawin mo ang iyong makakaya, magdasal ka, at sabihin mo nang buong puso: Ḥasbunallāhu wa niʿmal-wakīl.

Sinabi ng Allah:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [الْأَحْزَابُ: ٥٦]

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

اللَّهُمَّ إِنَّا تَوَكَّلْنَا عَلَيْكَ، وَفَوَّضْنَا أُمُورَنَا إِلَيْكَ، فَاكْفِنَا مَا أَهَمَّنَا.

اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ.

حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ.

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ.

﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ [الْبَقَرَةُ: ٢٠١]

وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

---

Mga Sanggunian

• «لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَوَكَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ...» — at-Tirmidhī 2344 (Ṣaḥīḥ)

• «اعْقِلْهَا وَتَوَكَّلْ» — at-Tirmidhī 2517 (Ḥasan)

• Pahayag ni Ibn ʿAbbās tungkol sa «حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ» — al-Bukhārī 4563 (Ṣaḥīḥ)

• «مَا ظَنُّكَ يَا أَبَا بَكْرٍ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا» — al-Bukhārī 3653; Muslim 2381 (Muttafaqun ʿalayh)

• Ang pitumpung libo na walang pagtutuos — al-Bukhārī 5705; Muslim 220 (Muttafaqun ʿalayh)

• «وَاعْلَمْ أَنَّ الْأُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ...» — at-Tirmidhī 2516 (Ḥasan ṣaḥīḥ)

• «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ...» — al-Bukhārī 6369 (Ṣaḥīḥ)

• «إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا» (si Hājar sa lambak ng Makkah) — al-Bukhārī 3364 (Ṣaḥīḥ)

• Ang mga taga-Yemen na nag-Ḥajj nang walang baon — al-Bukhārī 1523 (Ṣaḥīḥ)

• Ang mga paghahanda ng Propeta ﷺ sa hijrah — al-Bukhārī 3905 (Ṣaḥīḥ)

• Kahulugan ng tunay na tawakkul — Ibn Rajab, Jāmiʿ al-ʿUlūm wal-Ḥikam (sa hadith ng mga ibon)

• Mga ayah — Āl ʿImrān 3:102, 173–174; Aṭ-Ṭalāq 65:2–3; Maryam 19:25; Al-Qaṣaṣ 28:7, 13; Al-Baqarah 2:197; Ash-Shuʿarāʾ 26:62; Al-Aḥzāb 33:56; Al-Baqarah 2:201 (Qurʾān)