Ang Gabi ng Mananampalataya: Ang Sunnah ng Pagtulog

Paksa: Ang pagtulog bilang "maliit na kamatayan," ang mga sunnah bago matulog, ang pagbaba ng Allah sa huling ikatlong bahagi ng gabi, at ang gabi na ninanakaw ng cellphone

UNANG KHUTBAH

إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ لِبَاسًا وَالنَّوْمَ سُبَاتًا، وَجَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا، الَّذِي يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا، وَيَنْزِلُ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا نُزُولًا يَلِيقُ بِجَلَالِهِ.

وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.

وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، كَانَ يَقُومُ اللَّيْلَ حَتَّىٰ تَتَفَطَّرَ قَدَمَاهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلَّمَ تَسْلِيمًا كَثِيرًا.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾ [آلُ عِمْرَانَ: ١٠٢]

﴿اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا ۖ فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَىٰ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَىٰ إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى﴾ [الزُّمَرُ: ٤٢]

أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.

Mga kapatid kong Muslim, mga lingkod ng Allah,

Halos ikatlong bahagi ng ating buhay ay ginugugol natin sa pagtulog. Kung tayo ay mabubuhay nang animnapung taon, mga dalawampung taon dito ay tulog tayo. Dalawampung taon, mga kapatid.

Ang tanong ngayong araw: ang dalawampung taong iyon ba ay masasayang lamang, o maaari ba itong maging ʿibādah na may gantimpala? Ang sagot ng Islām: kung susundin natin ang Sunnah ng Propeta ﷺ sa pagtulog, ang ating pagtulog mismo ay maaaring maging pagsamba.

Ang Pagtulog ay Isang Tanda at Biyaya

Sinabi ng Allah:

﴿وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا ۝ وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا ۝ وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا﴾

"At ginawa Namin ang inyong pagtulog bilang pamamahinga, at ginawa Namin ang gabi bilang kasuotan, at ginawa Namin ang araw para sa paghahanap-buhay." (An-Nabaʾ 78:9–11)

Pansinin ang magandang paglalarawan: ang gabi ay libās, kasuotan. Tulad ng damit na tumatakip sa katawan, ang dilim ng gabi ay tumatakip sa atin, nagbibigay ng katahimikan at pahinga. At ang pagtulog ay subāt, isang pagputol sa pagod ng maghapon.

At sinabi rin ng Allah na ang pagtulog ay isa sa Kanyang mga tanda:

﴿وَمِنْ آيَاتِهِ مَنَامُكُم بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ﴾,

"At kabilang sa Kanyang mga tanda ang inyong pagtulog sa gabi at sa araw." (Ar-Rūm 30:23)

Isipin ninyo: gaano karaming tao ngayon ang hindi makatulog? Umiinom sila ng gamot, nagbabayad ng doktor, ngunit hindi pa rin makatulog. Ang mahimbing na pagtulog ay biyaya na hindi natin napapansin hanggang mawala ito.

Ang Pagtulog ay Maliit na Kamatayan

Sinabi ng Allah sa ayah na binasa ko:

"Ang Allah ang kumukuha ng mga kaluluwa sa oras ng kanilang kamatayan, at ng mga hindi pa namamatay sa kanilang pagtulog. Pinipigilan Niya ang itinakda Niyang mamatay, at pinababalik Niya ang iba hanggang sa takdang panahon." (Az-Zumar 39:42)

Dahan-dahan nating pag-isipan ito. Tuwing gabi, kapag tayo ay natutulog, ang ating kaluluwa ay kinukuha ng Allah. At pagkatapos, may dalawang posibilidad: fa-yumsiku, pipigilan Niya ito at hindi na ibabalik, kaya hindi na tayo magigising; o wa yursilu, ibabalik Niya ito hanggang sa takdang panahon.

Ilang tao ang natulog kagabi na nagbabalak para bukas, ngunit hindi na nagising? Ilang tao ang nagsabing "Bukas na ako magdarasal," "Bukas na ako magbabalik-loob," ngunit wala nang bukas para sa kanila?

Kaya ang unang sinasabi ng Propeta ﷺ paggising ay:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ»

"Ang lahat ng papuri ay sa Allah na nagbigay sa amin ng buhay pagkatapos kaming patayin, at sa Kanya ang pagbabalik." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6312, mula kay Ḥudhayfah.)

Bawat umaga ay isang bagong buhay, isang bagong pagkakataon. At dahil ang bawat pagtulog ay maaaring maging huli, itinuro ng Propeta ﷺ kung paano matulog nang handa.

Unang Sunnah: Pagpagin ang Higaan

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«إِذَا أَوَىٰ أَحَدُكُمْ إِلَىٰ فِرَاشِهِ فَلْيَنْفُضْ فِرَاشَهُ بِدَاخِلَةِ إِزَارِهِ، فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي مَا خَلَفَهُ عَلَيْهِ»

"Kapag pupunta na ang isa sa inyo sa kanyang higaan, pagpagin niya ang kanyang higaan gamit ang loob na bahagi ng kanyang izār, sapagkat hindi niya alam kung ano ang pumalit sa kanya roon." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6320, at Muslim, blg. 2714, mula kay Abū Hurayrah.)

Maaaring may insekto, alakdan, o anumang nakasasama na pumasok sa higaan habang wala tayo. Ang Sunnah ay sumasaklaw kahit sa pinakamaliit na bagay ng ating buhay.

Ikalawang Sunnah: Wuḍūʾ, Kanang Tagiliran, at ang Du'a ng Pagsuko

Sinabi ng Propeta ﷺ kay al-Barāʾ ibn ʿĀzib (raḍiyallāhu ʿanhu):

«إِذَا أَتَيْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلَاةِ، ثُمَّ اضْطَجِعْ عَلَىٰ شِقِّكَ الْأَيْمَنِ، ثُمَّ قُلْ: اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، اللَّهُمَّ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ، فَإِنْ مُتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ فَأَنْتَ عَلَى الْفِطْرَةِ، وَاجْعَلْهُنَّ آخِرَ مَا تَتَكَلَّمُ بِهِ»

"Kapag pupunta ka na sa iyong higaan, magsagawa ka ng wuḍūʾ gaya ng wuḍūʾ mo para sa ṣalāh. Pagkatapos ay humiga ka sa iyong kanang tagiliran, at sabihin mo: O Allah, isinuko ko ang aking mukha sa Iyo, ipinaubaya ko ang aking kalagayan sa Iyo, at isinandal ko ang aking likod sa Iyo, nang may pag-asa at takot sa Iyo. Walang kanlungan at walang kaligtasan mula sa Iyo kundi sa Iyo. O Allah, naniwala ako sa Iyong Aklat na Iyong ibinaba, at sa Iyong Propeta na Iyong isinugo. Kung mamatay ka sa gabing iyon, mamamatay ka sa fiṭrah. At gawin mo itong huling mga salitang iyong bibigkasin." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 247, at Muslim, blg. 2710.)

Dahan-dahan nating pag-isipan ang mga salita ng du'a na ito.

Aslamtu wajhī ilayk, "isinuko ko ang aking mukha sa Iyo": ang buong pagkatao ko ay sa Iyo.

Wa fawwaḍtu amrī ilayk, "ipinaubaya ko ang aking kalagayan sa Iyo": ang aking mga problema, utang, sakit, at pag-aalala ay ipinauubaya ko sa Iyo ngayong gabi. Ilan sa atin ang hindi makatulog dahil sa pag-aalala? Ito ang gamot: ipaubaya sa Allah bago pumikit.

Wa aljaʾtu ẓahrī ilayk, "isinandal ko ang aking likod sa Iyo": tulad ng taong nakasandal sa isang matibay na pader, sumasandal ako sa Iyo.

Lā maljaʾa wa lā manjā minka illā ilayk, "walang kanlungan at walang kaligtasan mula sa Iyo kundi sa Iyo": kung natatakot ako sa Iyo, sa Iyo rin ako tumatakbo.

At may isang napakagandang detalye sa hadith na ito. Nang ulitin ni al-Barāʾ ang du'a sa harap ng Propeta ﷺ upang isaulo ito, sinabi niya: "wa bi-rasūlikal-ladhī arsalt," "at sa Iyong Sugo na Iyong isinugo." Itinama siya ng Propeta ﷺ: "Hindi. Sabihin mo: wa bi-nabiyyikal-ladhī arsalt," "at sa Iyong Propeta na Iyong isinugo." (al-Bukhārī, blg. 247.)

Mga kapatid, magkapareho ang kahulugan ng dalawang salita. Ngunit itinama pa rin siya ng Propeta ﷺ. Bakit? Upang ituro sa atin na ang mga adhkār ay tawqīfiyyah: kinukuha natin ito nang eksakto ayon sa itinuro, nang walang dagdag at walang bawas. Hindi tayo nag-iimbento ng sariling bersyon ng mga du'a at dhikr. Ito ang manhaj ng pagsunod sa Sunnah.

Ikatlong Sunnah: Āyat al-Kursī at ang Tatlong Qul

Isinalaysay ni Abū Hurayrah (raḍiyallāhu ʿanhu) na inatasan siya ng Propeta ﷺ na bantayan ang zakāh ng Ramaḍān. May dumating na isang lalaki at nagsimulang dumakot ng pagkain. Hinuli siya ni Abū Hurayrah, ngunit nagmakaawa ito na may pamilya siya at nangangailangan, kaya pinakawalan niya. Kinaumagahan, sinabi ng Propeta ﷺ: "Babalik siya." At bumalik nga siya. Nangyari ito nang tatlong gabi.

Sa ikatlong gabi, sinabi ni Abū Hurayrah: "Dadalhin na kita sa Sugo ng Allah." Sinabi ng lalaki: "Pakawalan mo ako, at tuturuan kita ng mga salitang magpapakinabang sa iyo ng Allah. Kapag pupunta ka na sa iyong higaan, basahin mo ang Āyat al-Kursī. Hindi titigil ang isang tagapangalaga mula sa Allah sa pagbabantay sa iyo, at hindi lalapit sa iyo ang Shayṭān hanggang umaga."

Nang ikuwento ito ni Abū Hurayrah sa Propeta ﷺ, sinabi niya:

«أَمَا إِنَّهُ قَدْ صَدَقَكَ وَهُوَ كَذُوبٌ، تَعْلَمُ مَنْ تُخَاطِبُ مُنْذُ ثَلَاثِ لَيَالٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ؟»

قَالَ: لَا، قَالَ: «ذَاكَ شَيْطَانٌ»

"Nagsabi siya sa iyo ng totoo kahit siya ay sinungaling. Alam mo ba kung sino ang kausap mo sa loob ng tatlong gabi, O Abū Hurayrah?" Sinabi niya: "Hindi." Sinabi niya: "Iyon ay isang shayṭān." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 2311.)

At sinabi ni ʿĀʾishah (raḍiyallāhu ʿanhā) na tuwing gabi, kapag pupunta na ang Propeta ﷺ sa kanyang higaan, pinagdidikit niya ang kanyang mga palad, hinihipan ang mga ito, at binabasa ang Qul huwallāhu aḥad, Qul aʿūdhu bi-rabbil-falaq, at Qul aʿūdhu bi-rabbin-nās. Pagkatapos ay ipinapahid niya ang mga ito sa abot ng kanyang makakaya sa kanyang katawan, simula sa kanyang ulo, mukha, at harapang bahagi ng katawan. Ginagawa niya ito nang tatlong ulit. (al-Bukhārī, blg. 5017.)

Ikaapat na Sunnah: Ang Tasbīḥ ni Fāṭimah

Nahirapan si Fāṭimah (raḍiyallāhu ʿanhā), ang anak ng Propeta ﷺ, sa gawaing-bahay. Namamaga ang kanyang mga kamay sa paggiling ng butil. Kaya nagpunta siya sa kanyang ama upang humingi ng katulong. Dumating ang Propeta ﷺ sa kanila sa gabi, habang sila ni ʿAlī ay nakahiga na, at sinabi:

«أَلَا أُعَلِّمُكُمَا خَيْرًا مِمَّا سَأَلْتُمَانِي؟ إِذَا أَخَذْتُمَا مَضَاجِعَكُمَا، تُكَبِّرَا أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ، وَتُسَبِّحَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَتَحْمَدَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ»

"Nais ba ninyong turuan ko kayo ng mas mabuti kaysa sa hiningi ninyo sa akin? Kapag nakahiga na kayo, magtakbīr kayo nang tatlumpu't apat, magtasbīḥ nang tatlumpu't tatlo, at magtaḥmīd nang tatlumpu't tatlo. Iyan ay mas mabuti para sa inyo kaysa sa isang katulong." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 3705, at Muslim, blg. 2727, mula kay ʿAlī.)

Mga kapatid na pagod sa trabaho, mga inang pagod sa gawaing-bahay: ito ang regalo ng Propeta ﷺ para sa inyo. Ang dhikr bago matulog ay nagbibigay ng lakas na higit pa sa isang katulong.

Ikalimang Sunnah: Ang Kaligtasan ng Tahanan

At sakop din ng Sunnah ng gabi ang kaligtasan ng pamilya. Sinabi ng Propeta ﷺ:

«أَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ إِذَا رَقَدْتُمْ، وَغَلِّقُوا الْأَبْوَابَ، وَأَوْكُوا الْأَسْقِيَةَ، وَخَمِّرُوا الطَّعَامَ وَالشَّرَابَ»

"Patayin ninyo ang mga ilaw (na may apoy) kapag kayo ay natutulog, isara ninyo ang mga pinto, talian ninyo ang mga lalagyan ng tubig, at takpan ninyo ang pagkain at inumin." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 5624, mula kay Jābir.)

At nang masunog ang isang bahay sa Madīnah habang natutulog ang mga nakatira, sinabi ng Propeta ﷺ: "Ang apoy na ito ay kaaway ninyo. Kaya kapag kayo ay matutulog, patayin ninyo ito." (al-Bukhārī, blg. 6294; Muslim, blg. 2016.)

Gaano karaming sunog sa ating bansa ang nagsisimula sa kandilang naiwang nakasindi, sa kalang hindi pinatay, o sa charger na naiwang nakasaksak magdamag? Ang Sunnah ay hindi lamang para sa ākhirah. Ito rin ay para sa kaligtasan natin sa dunyā.

أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

(Uupo sandali ang khaṭīb.)

IKALAWANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.

أَمَّا بَعْدُ: فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ.

Ang Pinakamahalagang Bahagi ng Gabi

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«يَنْزِلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَىٰ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَىٰ ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرُ، يَقُولُ: مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ؟ مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ؟ مَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ؟»

"Bumababa ang ating Panginoon (tabāraka wa taʿālā) tuwing gabi sa pinakamababang langit kapag natitira na lamang ang huling ikatlong bahagi ng gabi, at sinasabi Niya: Sino ang tumatawag sa Akin upang Ako ay tumugon sa kanya? Sino ang humihingi sa Akin upang Ako ay magbigay sa kanya? Sino ang humihingi ng tawad sa Akin upang Ako ay magpatawad sa kanya?" (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 1145, at Muslim, blg. 758, mula kay Abū Hurayrah.)

Pinaniniwalaan ng Ahlus-Sunnah ang nuzūl, ang pagbaba ng Allah, ayon sa nakasaad, sa paraang angkop sa Kanyang kadakilaan, nang walang takyīf at walang tamthīl, gaya ng paniniwala ng Salaf. Hindi natin ito binabago ng kahulugan, at hindi rin natin ito inihahambing sa pagbaba ng nilikha.

Ang Gabing Ninanakaw ng Cellphone

Mga kapatid, ayaw ng Propeta ﷺ ang pagtulog bago ang ʿIshāʾ at ang pakikipag-usap pagkatapos nito nang walang pangangailangan. (al-Bukhārī, blg. 568; Muslim, blg. 647.) Ito ay upang matulog nang maaga at magising para sa qiyām at Fajr.

Ngunit tingnan natin ang ating mga gabi ngayon. Hatinggabi, ala-una, alas-dos, nakatitig pa rin sa screen. Kaya hindi na tayo nagigising para sa huling ikatlong bahagi ng gabi, at marami pa ang hindi na nagigising para sa Fajr. Ang oras na bumababa ang Allah at nagtatanong, "Sino ang humihingi sa Akin?", ay ginugugol natin sa pag-scroll.

Mga praktikal na hakbang:

Ilagay ang cellphone malayo sa higaan pagkatapos ng isang takdang oras.
Matulog nang may wuḍūʾ, sa kanang tagiliran, at basahin ang mga adhkār.
Magsimula sa dalawang rakʿah ng witr o qiyām, kahit bago matulog kung natatakot kang hindi magising.
Magtakda ng alarm para sa Fajr, at gawin itong mas mahalaga sa anumang ibang alarm.

Sinabi ng Allah:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [الْأَحْزَابُ: ٥٦]

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ نَمُوتُ وَنَحْيَا، فَاجْعَلْ خَاتِمَةَ أَعْمَارِنَا خَيْرًا.

اللَّهُمَّ أَعِنَّا عَلَىٰ قِيَامِ اللَّيْلِ وَصَلَاةِ الْفَجْرِ.

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ.

﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ [الْبَقَرَةُ: ٢٠١]

وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

Mga Sanggunian

Du'a paggising: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا...» — al-Bukhārī 6312 (Ṣaḥīḥ)
Ang pagpapagpag ng higaan — al-Bukhārī 6320; Muslim 2714 (Muttafaqun ʿalayh)
«إِذَا أَتَيْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ...» at ang pagtatama sa «وَبِنَبِيِّكَ» — al-Bukhārī 247; Muslim 2710 (Muttafaqun ʿalayh)
Āyat al-Kursī bago matulog (kuwento ni Abū Hurayrah) — al-Bukhārī 2311 (Ṣaḥīḥ)
Ang tatlong Qul bago matulog — al-Bukhārī 5017 (Ṣaḥīḥ)
Ang tasbīḥ ni Fāṭimah (34–33–33) — al-Bukhārī 3705; Muslim 2727 (Muttafaqun ʿalayh)
«أَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ إِذَا رَقَدْتُمْ...» — al-Bukhārī 5624 (Ṣaḥīḥ)
«إِنَّ هَٰذِهِ النَّارَ إِنَّمَا هِيَ عَدُوٌّ لَكُمْ...» — al-Bukhārī 6294; Muslim 2016 (Muttafaqun ʿalayh)
Hadith ng nuzūl sa huling ikatlong bahagi ng gabi — al-Bukhārī 1145; Muslim 758 (Muttafaqun ʿalayh)
Ayaw ng Propeta ﷺ ang pagtulog bago ʿIshāʾ at ang pakikipag-usap pagkatapos nito — al-Bukhārī 568; Muslim 647 (Muttafaqun ʿalayh)
Mga ayah — Āl ʿImrān 3:102; Az-Zumar 39:42; An-Nabaʾ 78:9–11; Ar-Rūm 30:23; Al-Furqān 25:47; Al-Aḥzāb 33:56; Al-Baqarah 2:201 (Qurʾān)

Khutbah