Paksa: Ang pagkakuntento sa itinakda ng Allah, ang panganib ng paghahambing at kasakiman, at ang pagkakaiba ng qanāʿah sa katamaran
UNANG KHUTBAH
إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الرَّزَّاقِ ذِي الْقُوَّةِ الْمَتِينِ، الَّذِي قَسَمَ الْأَرْزَاقَ بِعِلْمِهِ وَحِكْمَتِهِ، فَأَغْنَىٰ وَأَقْنَىٰ، وَجَعَلَ الْغِنَىٰ غِنَى النَّفْسِ، وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَيْهِ رِزْقُهَا.
وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.
وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، عُرِضَتْ عَلَيْهِ الدُّنْيَا فَأَعْرَضَ عَنْهَا، وَرَضِيَ بِالْكَفَافِ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلَّمَ تَسْلِيمًا كَثِيرًا.
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾ [آلُ عِمْرَانَ: ١٠٢]
﴿وَمَا مِن دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا ۚ كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ﴾ [هُودٌ: ٦]
أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.
Mga kapatid kong Muslim, mga lingkod ng Allah,
Nabubuhay tayo sa panahong itinuturo sa atin araw-araw na kulang tayo. Kulang ang ating cellphone, kulang ang ating bahay, kulang ang ating sasakyan, at kulang ang ating sweldo. Ang bawat patalastas ay nagsasabing hindi ka magiging masaya hangga't hindi mo nabibili ang susunod. Ang bawat post sa social media ay nagpapakita ng buhay na mas maganda kaysa sa iyo.
Kaya ngayong araw, pag-usapan natin ang isang kayamanang nakalimutan na ng marami: ang qanāʿah, ang pagkakuntento sa itinakda ng Allah.
Ang Tagumpay na Ipinangako
Sinabi ng Propeta ﷺ:
«قَدْ أَفْلَحَ مَنْ أَسْلَمَ، وَرُزِقَ كَفَافًا، وَقَنَّعَهُ اللَّهُ بِمَا آتَاهُ»
"Tunay na nagtagumpay ang sinumang yumakap sa Islām, binigyan ng sapat na kabuhayan, at ginawa siya ng Allah na kuntento sa ibinigay Niya sa kanya." (Isinalaysay ni Muslim, blg. 1054, mula kay ʿAbdullāh ibn ʿAmr.)
Tatlong bagay lamang: Islām, sapat na kabuhayan, at qanāʿah. Hindi sinabing "ginawang milyonaryo." Sinabing kafāf, sapat lamang, pero kasama ang pusong kuntento.
Ang Tunay na Kayamanan
Sinabi ng Propeta ﷺ:
«لَيْسَ الْغِنَىٰ عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ، وَلَٰكِنَّ الْغِنَىٰ غِنَى النَّفْسِ»
"Ang kayamanan ay hindi dahil sa dami ng ari-arian. Ang tunay na kayamanan ay ang kayamanan ng kalooban." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6446, at Muslim, blg. 1051, mula kay Abū Hurayrah.)
Maraming mayaman ang mahirap sa loob. Gaano man karami ang kanilang hawak, gutom pa rin sila sa mas marami. At maraming simple ang buhay pero mayaman ang kalooban. Kuntento sila, panatag, at nagpapasalamat.
Inilarawan ng Propeta ﷺ ang kasakiman ng tao:
«لَوْ كَانَ لِابْنِ آدَمَ وَادِيَانِ مِنْ مَالٍ لَابْتَغَىٰ ثَالِثًا، وَلَا يَمْلَأُ جَوْفَ ابْنِ آدَمَ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَىٰ مَنْ تَابَ»
"Kung ang anak ni Ādam ay may dalawang lambak ng kayamanan, maghahanap pa siya ng ikatlo. At walang pupuno sa tiyan ng anak ni Ādam kundi ang lupa. At tinatanggap ng Allah ang pagsisisi ng sinumang nagsisi." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6436, at Muslim, blg. 1049, mula kay Ibn ʿAbbās.)
Ang lupa ng libingan lamang ang pupuno sa kasakiman ng taong walang qanāʿah.
Ang Magandang Buhay
Sinabi ng Allah:
﴿مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً﴾
"Sinumang gumawa ng mabuti, lalaki man o babae, habang siya ay mananampalataya, tiyak na bibigyan Namin siya ng magandang buhay." (An-Naḥl 16:97)
Ano ang ḥayātan ṭayyibah, ang magandang buhay? Binanggit ni Imām Ibn Kathīr sa kanyang tafsīr na ipinaliwanag ito nina Ibn ʿAbbās at ʿAlī ibn Abī Ṭālib (raḍiyallāhu ʿanhum) bilang qanāʿah. Ang magandang buhay ay hindi ang buhay na may pinakamaraming ari-arian. Ito ang buhay na may pusong kuntento.
Ang Buhay ng Propeta ﷺ
Pakinggan natin kung paano namuhay ang pinakamarangal na tao. Sinabi ni ʿĀʾishah (raḍiyallāhu ʿanhā) sa kanyang pamangkin na si ʿUrwah:
«إِنْ كُنَّا لَنَنْظُرُ إِلَى الْهِلَالِ، ثُمَّ الْهِلَالِ، ثُمَّ الْهِلَالِ، ثَلَاثَةَ أَهِلَّةٍ فِي شَهْرَيْنِ، وَمَا أُوقِدَتْ فِي أَبْيَاتِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ نَارٌ»
"Nakikita namin ang bagong buwan, at muli ang bagong buwan, at muli ang bagong buwan, tatlong bagong buwan sa loob ng dalawang buwan, at walang apoy na sinindihan (para magluto) sa mga bahay ng Sugo ng Allah ﷺ." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 2567, at Muslim, blg. 2972.)
Tinanong siya ni ʿUrwah kung ano ang kanilang ikinabubuhay. Sinabi niya: "Ang dalawang itim: ang datiles at ang tubig."
Siya ang Sugo ng Allah, ang pinuno ng isang buong bansa. Kung ninais niya, mapupuno ang kanyang bahay ng ginto. Ngunit pinili niya ang kasapatan.
Ang Lihim ng Qanāʿah: Tumingin sa Mas Mababa
Binigyan tayo ng Propeta ﷺ ng isang praktikal na lunas:
«انْظُرُوا إِلَىٰ مَنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ، وَلَا تَنْظُرُوا إِلَىٰ مَنْ هُوَ فَوْقَكُمْ، فَهُوَ أَجْدَرُ أَنْ لَا تَزْدَرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ»
"Tumingin kayo sa mga mas mababa kaysa sa inyo, at huwag kayong tumingin sa mga mas mataas kaysa sa inyo. Ito ay mas nararapat upang hindi ninyo maliitin ang biyaya ng Allah sa inyo." (Isinalaysay ni Muslim, blg. 2963, mula kay Abū Hurayrah.)
Ang ginagawa natin ngayon ay ang kabaligtaran. Nag-i-scroll tayo at tinitingnan ang mga nasa itaas natin: ang kanilang bakasyon, sasakyan, at bahay. Kaya laging kulang ang nararamdaman natin. Pero sa usapin ng dīn, ang utos ay tumingin sa mas mataas, sa mga mas masipag sa ʿibādah, upang tayo ay magsikap.
At pakinggan ang sukat ng Propeta ﷺ sa tunay na kayamanan:
«مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا»
"Sinuman sa inyo ang gumising na ligtas sa kanyang tahanan, malusog ang katawan, at may pagkain para sa araw na iyon, para bang ibinigay na sa kanya ang buong mundo." (Isinalaysay ni at-Tirmidhī, blg. 2346, mula kay ʿUbaydullāh ibn Miḥṣan. Ḥasan.)
Kapatid, kaninang umaga, ligtas ka ba? Malusog ka ba? May almusal ka ba? Kung oo, ayon sa Propeta ﷺ, nasa iyo na ang buong mundo.
أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.
(Uupo sandali ang khaṭīb.)
IKALAWANG KHUTBAH
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَعَدَ الشَّاكِرِينَ بِالْمَزِيدِ، وَأَغْنَىٰ قُلُوبَ الْقَانِعِينَ بِفَضْلِهِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.
أَمَّا بَعْدُ: فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ، وَارْضَوْا بِمَا قَسَمَ اللَّهُ لَكُمْ.
Ang Qanāʿah ay Hindi Katamaran
Mga kapatid, linawin natin: ang qanāʿah ay hindi nangangahulugang tumigil sa pagtatrabaho, hindi na magsikap, o umasa na lang sa iba. Itinuro ng Propeta ﷺ ang marangal na paghahanap-buhay:
«لَأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ، فَيَأْتِيَ بِحُزْمَةِ الْحَطَبِ عَلَىٰ ظَهْرِهِ فَيَبِيعَهَا، فَيَكُفَّ اللَّهُ بِهَا وَجْهَهُ، خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ النَّاسَ، أَعْطَوْهُ أَوْ مَنَعُوهُ»
"Na kunin ng isa sa inyo ang kanyang lubid, magdala ng bigkis ng kahoy sa kanyang likod at ipagbili ito, at sa pamamagitan nito ay iingatan ng Allah ang kanyang dangal, ay mas mabuti para sa kanya kaysa humingi sa mga tao, bigyan man nila siya o hindi." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 1471, mula kay az-Zubayr ibn al-ʿAwwām.)
Ang qanāʿah ay nasa puso, hindi sa kamay. Magtrabaho ka nang buong sipag, at pagkatapos ay tanggapin mo nang may kasiyahan ang anumang itinakda ng Allah.
Ilang praktikal na aral:
- Huwag mangutang para lang makasabay sa iba. Ang utang na ginamit sa luho ay pasaning maaaring dalhin hanggang sa kabilang buhay.
- Bawasan ang paghahambing. Limitahan ang oras sa social media na nagpapalaki ng inggit sa puso.
- Bilangin ang mga biyaya. Bago matulog, isipin ang tatlong biyayang natanggap mo sa araw na iyon, at magpasalamat. Sinabi ng Allah: ﴿لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ﴾, "Kung kayo ay magpapasalamat, tiyak na dadagdagan Ko kayo." (Ibrāhīm 14:7)
- Ituro ang qanāʿah sa mga anak, sa pamamagitan ng ating sariling halimbawa.
Sinabi ng Allah:
﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [الْأَحْزَابُ: ٥٦]
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.
اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ الْهُدَىٰ، وَالتُّقَىٰ، وَالْعَفَافَ، وَالْغِنَىٰ.
اللَّهُمَّ اكْفِنَا بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ، وَأَغْنِنَا بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ.
اللَّهُمَّ اقْضِ الدَّيْنَ عَنِ الْمَدِينِينَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَارْزُقْنَا الرِّضَا بِمَا قَسَمْتَ لَنَا.
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ.
﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ [الْبَقَرَةُ: ٢٠١]
وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.
Mga Sanggunian
-
«قَدْ أَفْلَحَ مَنْ أَسْلَمَ، وَرُزِقَ كَفَافًا...» — Muslim 1054 (Ṣaḥīḥ)
-
«لَيْسَ الْغِنَىٰ عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ...» — al-Bukhārī 6446; Muslim 1051 (Muttafaqun ʿalayh)
-
«لَوْ كَانَ لِابْنِ آدَمَ وَادِيَانِ مِنْ مَالٍ...» — al-Bukhārī 6436; Muslim 1049 (Muttafaqun ʿalayh)
-
Ang ḥayātan ṭayyibah bilang qanāʿah — Ibn Kathīr, Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm (An-Naḥl 16:97), mula kina Ibn ʿAbbās at ʿAlī
-
Ang tatlong bagong buwan na walang apoy sa mga bahay ng Propeta ﷺ — al-Bukhārī 2567; Muslim 2972 (Muttafaqun ʿalayh)
-
«انْظُرُوا إِلَىٰ مَنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ...» — Muslim 2963 (Ṣaḥīḥ)
-
«مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ...» — at-Tirmidhī 2346 (Ḥasan)
-
«لَأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ...» — al-Bukhārī 1471 (Ṣaḥīḥ)
-
«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْهُدَىٰ وَالتُّقَىٰ وَالْعَفَافَ وَالْغِنَىٰ» — Muslim 2721 (Ṣaḥīḥ)
-
«اللَّهُمَّ اكْفِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ...» — at-Tirmidhī 3563 (Ḥasan)
-
Mga ayah — Āl ʿImrān 3:102; Hūd 11:6; An-Naḥl 16:97; Ibrāhīm 14:7; Al-Aḥzāb 33:56; Al-Baqarah 2:201 (Qurʾān)